नोकरीची संधी एमबीए (फायनान्स/बँकिंग) डेप्युटी मॅनेजरच्या पदांसाठी ५ वर्षांचा संबंधित कामाचा अनुभव आवश्यक.

नोकरीची संधी

एमबीए (फायनान्स/बँकिंग) डेप्युटी मॅनेजरच्या पदांसाठी ५ वर्षांचा संबंधित कामाचा अनुभव आवश्यक.

  दि नॅशनल स्मॉल इंडस्ट्रिज कॉर्पोरेशन लिमिटेड (एनएसआयसी) (भारत सरकारचा अंगीकृत उपक्रम) (जाहिरात क्र. १७/००३) मध्ये पुढील पदांची भरती.

(१) अकाऊंट्स ऑफिसर – १७ पदे (अज -३, इमाव – १, यूर्आ – १३).
वयोमर्यादा – ३० वर्षे .
पात्रता – बी.कॉम., एम.कॉम., एम.बी.ए. इ.
अनुभव – बी.कॉम. साठी ५ वर्षे ,
इतरांसाठी १ वर्ष.
(२) डेप्युटी मॅनेजर – २२ पदे (अजा – २, अज – २, इमाव – ४, खुला – १४) विकलांग उमेदवार अर्ज करण्यास पात्र आहेत.
वयोमर्यादा – ३५ वर्षे .
पात्रता –
-बिझनेस डेव्हलपमेंट मार्केटिंगसाठी पदवी  एमबीए (मार्केटिंग),
-टेक्नॉलॉजीसाठी – मेकॅनिकल इलेक्ट्रिकल/आयटी/इलेक्ट्रॉनिक्स अँड कम्युनिकेशन/कॉम्प्युटर सायन्समधील इंजिनीअरिंग पदवी.
-फायनान्स अँड अकाऊंट्स
(६ पदे. इमाव – १, यूआर – ५).
पात्रता – बी.कॉम.  एमबीए (फायनान्स/बँकिंग) डेप्युटी मॅनेजरच्या पदांसाठी ५ वर्षांचा संबंधित कामाचा अनुभव आवश्यक.
(३) डेप्युटी जनरल मॅनेजर.
वयोमर्यादा – ४५ वर्षे .
बिझनेस डेव्हलपमेंट/मार्केटिंग – ७ पदे.
पात्रता – पदवी  एमबीए.
टेक्नॉलॉजी /आयटी/सिव्हिल/
लॉ अँड रिकव्हरी.
पात्रता – संबंधित विषयातील पदवी.
फायनान्स अँड अकाऊंट्स – ४ पदे.
पात्रता – बी.कॉम.  एमबीए.
डेप्युटी जनरल मॅनेजर पदासाठी १०वर्षांचा अनुभव आवश्यक.
ऑनलाइन अर्ज www.nsic.co.in या संकेतस्थळावर दि. २१ जुलै २०१७पर्यंत करावेत.
*  भारतीय ताराभौतिकी संस्थान (इंडियन इन्स्टिटय़ूट ऑफ अ‍ॅस्ट्रोफिजिक्स)
(एक स्वायत्त संस्था) बंगळुरु – ५६० ०३४ (जाहिरात क्र. ११ए/७/२०१७ दि. २० जून २०१७).  इंजिनीअर पदवीधर/ पदविकाधारक/एमएस्सी उमेदवारांची भरती.
(१) प्रोजेक्ट इंजिनीअर (मेकॅनिकल/ सॉफ्टवेअर/ऑप्टिक्स) एकत्रित वेतन
रु. ५०,०००/-.
पात्रता – संबंधित विषयातील अभियांत्रिकी पदवी/पदव्युत्तर पदवी.
(२) प्रोजेक्ट टेक्निकल असिस्टंट-(मेकॅनिकल)-मेकॅनिकल इंजिनीअिरगमधील पदविका.
(३) प्रोजेक्ट सायंटिफिक असोसिएट-(फिजिक्स/ऑप्टिक्स) बीई – (इन्स्ट्रमेंटेशन/ ऑप्टिक्स) एकत्रित वेतन रु. ४०,०००/-.
(४) इंजिनीअर ट्रेनी – बीई (कॉम्प्युटर सायन्स/इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन/ इन्स्ट्रमेंटेशन).
(५) रिसर्च ट्रेनी – एम्एस्सी ऑप्टिक्स/फोटोनिक्स/फिजिक्स/इन्स्ट्रमेंटेशन
ट्रेनी पदांसाठी एकत्रित वेतन रु. २०,०००/-. ऑनलाइन अर्ज    या संकेतस्थळावर दि. १९ जुल २०१७ पर्यंत करावेत.
*  अर्थ सिस्टीम सायन्स ऑर्गनायझेशन (ईएसएसओ), मिनिस्ट्री ऑफ अर्थ सायन्सेस, भारत सरकार, गोवा यांच्या नॅशनल सेंटर फॉर अ‍ॅन्टार्टकि अँड ओशन रिसर्च
(जाहिरात क्र. एनसीएओआर/३९/१७) ऑफिसर (५ पदे) आणि एक्झिक्युटिव्ह असिस्टंट (१० पदे) यांची भरती.
(१) ऑफिसर फायनान्स अँड अकाऊंट्स,
ऑफिसर (पच्रेस अँड स्टोअर्स)/(अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन, जनरल अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन अँड सर्व्हिसेस).
पात्रता – पदव्युत्तर पदवी  ३ वर्षांचा अनुभव.
(२) एक्झिक्युटिव्ह असिस्टंट. फायनान्स अँड अकाऊंट्स,  प्रोक्युरमेंट अँड स्टोअर्स,  अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन/जनरल अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन सíव्हसेस.
पात्रता – पदवी ६ वर्षांचा अनुभव. ही सर्व पदे १ वर्षांच्या काँट्रक्ट बेसिसवर असून प्रोजेक्ट संपेपर्यंत दरवर्षी कामगिरीवर आधारित वर्षभरासाठी वाढवून दिली जातील.
वयोमर्यादा – ३५ वर्षे . ऑनलाइन रजिस्ट्रेशन आणि ऑनलाइन अर्ज या संकेतस्थळावर दि. ३१ जुलै २०१७पर्यंत करावेत.

ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.

First Published on July 19, 2017 1:49 am

Web Title: jobs in india job vacancies in india job opportunities in india 3

0

Shares

 

नोकरीची संधी प्रवेश १०वीच्या गुणवत्तेनुसार होईल.

नोकरीची संधी

प्रवेश १०वीच्या गुणवत्तेनुसार होईल.

सुहास पाटील | Updated: July 15, 2017 1:10 AM

वुमन्स आयटीआय (महिलांकरिता प्रादेशिक व्यवसाय मार्गदर्शन प्रशिक्षण संस्था) काशिनाथ धुरू मार्ग, दादर (प.), मुंबई – ४०० ०२८ येथे ऑगस्ट, २०१७ (तिसरा आठवडा)पासून सुरू होणाऱ्या पूर्ण वेळ कौशल्य प्रशिक्षण अभ्यासक्रमांसाठी १०वी उत्तीर्ण महिलांकरिता प्रवेश.
(अ) १ वर्ष मुदतीचे कोस्रेस.
(१) कॉम्प्युटर ऑपरेटर व प्रोसेसिंग असिस्टंट
(४० जागा),
(२) ड्रेस मेकिंग (१६ जागा),
(३) सेक्रेटरियल प्रॅक्टिस (इंग्रजी) (२० जागा),
(४) बेसिक कॉस्मेटॉलॉजी (२० जागा),
(५) डेस्क टॉप पब्लििशग ऑपरेटर (२० जागा).
पात्रता – १० वी उत्तीर्ण.
(ब) दोन वर्ष मुदतीचे कोस्रेस.
(१) आíकटेक्चरल ड्राफ्ट्समनशिप (२० जागा),
(२) इलेक्ट्रॉनिक मेकॅनिक (२० जागा).
पात्रता – बारावी (गणित व विज्ञान विषयासह) उत्तीर्ण. उमेदवारांचे किमान वय १५ वष्रे असावे. प्रवेश १०वीच्या गुणवत्तेनुसार होईल.
प्रशिक्षण शुल्क – रु. १५०/- प्रति महिना (अजा/अजसाठी रु. ५०/- प्रति महिना).
अर्ज www.dget.nic.in किंवा rvtimumbai.ac.in या संकेतस्थळावरून डाऊनलोड करता येतील.
अर्ज स्वीकारण्याची अंतिम तारीख २१ जुल २०१७ सायं. ४ वाजेपर्यंत. दि. २८ जुल रोजी सायं. ४ वाजता संस्थेच्या सूचना फलकावर प्रवेश सूची प्रदíशत होईल.
आर्मामेंट रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट एस्टॅब्लिशमेंट, आर्मामेंट पोस्ट, पाषाण, पुणे – ४११ ०२१ येथे ‘ज्युनियर रिसर्च फेलोशिप’च्या ७ जागा.
पात्रता – (१) मेकॅनिकल/मेटॅलर्जी/ इलेक्ट्रॉनिक्स/ एअरोनॉटिकल/एअरोस्पेस इंजिनीअरिंग पदवी किंवा एमएस्सी (फिजिक्स/अ‍ॅप्लाइड फिजिक्स/मॅथ्स/केमिस्ट्री/कॉम्प्युटर सायन्स/आयटी) प्रथम श्रेणीमध्ये उत्तीर्ण.
(२) एनईटी/जीएटीई स्कोअर. स्टायपेंड – रु. २५,०००/- दरमहा एचआरए कॉन्टीन्जन्सी ग्रँट नियमांप्रमाणे दिली जाईल. यूजीसी/सीएसआयआर/एनईटी/जीएटीई परीक्षा उत्तीर्ण आहेत असेच उमेदवार अर्ज करण्यास पात्र आहेत.
वयोमर्यादा – २८ वष्रे (इमाव – ३१ वष्रे, अजा/अज – ३३ वष्रे).
वॉक इन इंटरव्ह्य़ूसाठी पात्र उमेदवारांनी दि. १५ जुल २०१७ रोजी सकाळी ९.३०वाजता वरील पत्त्यावर बायोडेटा आणि आवश्यक कागदपत्रांसह हजर राहावे. एम्प्लॉयमेंट न्यूजच्या दि. ८ जुल २०१७ च्या अंकात जाहिरात पहावी.
पशुसंवर्धन आयुक्तालय, महाराष्ट्र राज्य, औंध, पुणे – ४११०६७ येथे गट ‘क’ च्या १३८ पदांची भरती.
पद क्र. (१) पशुधन पर्यवेक्षक (११४पदे)
(महिला – ३६, मा.स. – १५, प्रकल्पग्रस्त – ५, भूकंपग्रस्त -२ खेळाडू – ५, अंशकालीन – १०) अपंग प्रवर्गासाठी ८ पदे. अस्थिव्यंग (ओएल) व ८ पदे कर्णबधिर (एचएच) साठी राखीव.
पात्रता – १०वी पशुधन पर्यवेक्षक/पशुधन व्यवस्थापन/बीव्हीएस्सी उत्तीर्ण.
(२) वरिष्ठ लिपिक (१० पदे).
पात्रता – पदवी उत्तीर्ण.
(३) लिपिक टंकलेखक (७ पदे). पात्रता – पदवी उत्तीर्ण  मराठी टंकलेखक ३० श.प्र.मि. किंवा इंग्रजी टंकलेखन ४० श.प्र.मि. परीक्षा उत्तीर्ण.
(४) लघुलेखक (उच्चश्रेणी) (१ पद).
(५) लघुलेखक (निम्न श्रेणी) (१ पद).
पात्रता – पद क्र. ४ व ५ साठी १०वी इंग्रजी व मराठी १२०/१०० श.प्र.मि. लघुलेखनाची परीक्षा उत्तीर्ण  इंग्रजी टंकलेखन ४० श.प्र.मि. किंवा मराठी टंकलेखन ३० श.प्र.मि. परीक्षा उत्तीर्ण.
(६) वाहन चालक (५ पदे).
पात्रता – १०वी उत्तीर्ण  हेवी व लाईट मोटार वाहन चालविण्याचा परवाना ३ वर्षांचा अनुभव.
वयोमर्यादा – दि. ६ जुल २०१७ रोजी
१८ ते ३८ वष्रे (मागासवर्गीय – ४३ वष्रे, अपंग/भूकंपग्रस्त/प्रकल्पग्रस्त/अपंग माजी सनिक इ. ४५ वष्रे; अंशकालीन – ४६ वष्रे;
खेळाडू – ४३ वष्रे).
परीक्षा शुल्क – रु. ३००/-
(मागासवर्गीय रु. १५०/-).
निवड पद्धती – लेखी परीक्षा बहुपर्यायी वस्तुनिष्ठ स्वरूपाची पद क्र. १ ते ३ साठी २०० गुणांची – मराठी, इंग्रजी, सामान्यज्ञान, बौद्धिक चाचणी (पशुधन पर्यवेक्षक पदासाठी २०० पकी ८० गुण तांत्रिक विषयावर आधारित असतील.) लघुलेखक पदांसाठी १२० गुणांसाठी लेखी परीक्षा वाहनचालक पदासाठी ५० गुण सामान्यज्ञान आणि ५० गुण कौशल्य तपासणी.
ऑनलाइन अर्ज http://www.ahd.maharashtra.gov.in तसेच  http://cahexam.com/ या संकेतस्थळांवर दि. २६ जुल २०१७ पर्यंत करावेत.

ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.

First Published on July 15, 2017 1:10 am

Web Title: job opportunities 79

एमपीएससी मंत्र : परीक्षेला जाता जाता.. या दृष्टीने करंट ग्राफ वार्षकिी २०१७ हे पुस्तक उपयुक्त ठरेल.

एमपीएससी मंत्र : परीक्षेला जाता जाता..

या दृष्टीने करंट ग्राफ वार्षकिी २०१७ हे पुस्तक उपयुक्त ठरेल.

वसुंधरा भोपळे | Updated: July 14, 2017 12:52 AM

0

Shares

विद्यार्थी मित्रांनो, आजपर्यंत आपण संयुक्त पूर्व परीक्षेचे स्वरूप, अभ्यासक्रम, अभ्यासाचे नियोजन तसेच अभ्यास्रोत याबद्दल सविस्तर माहिती घेतली आहे. आता परीक्षा अगदीच तोंडावर आली आहे तर परीक्षेला जाता जाता नेमक्या कोणत्या घटकांवर भर द्यावा आणि परीक्षेच्या दिवशी पेपर सोडविताना कोणती काळजी घ्यावी याबद्दल या लेखात माहिती घेऊयात. परीक्षेला जाता जाता काही अत्यावश्यक घटकांची उजळणी करणे क्रमप्राप्त ठरते तर ते घटक खालीलप्रमाणे आहेत.
चालू घडामोडी – जागतिक तसेच भारतातील 
हा घटक पूर्व तसेच मुख्य या दोन्ही परीक्षांसाठी आहे. हा घटक अभ्यासताना परीक्षेच्या किमान एक वर्ष अगोदर घडलेल्या राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय घडामोडी विचारात घ्यावे लागतात. या दृष्टीने करंट ग्राफ वार्षकिी २०१७ हे पुस्तक उपयुक्त ठरेल. यामध्ये विज्ञान तंत्रज्ञान, अर्थव्यवस्था भारतीय राजकारण, सर्वोच्च न्यायालयाचे महत्त्वपूर्ण निकाल, नवीन लागू झालेल्या करप्रणाली, जागतिक उच्चांक, राज्य सरकारचे व केंद्र सरकारचे अधिनियम, विविध योजना, विविध क्षेत्रातील पुरस्कार, क्रीडा क्षेत्रातील वैशिष्टय़पूर्ण कामगिरी या घटकांवर विशेष भर द्यावा. या घटकावर साधारणपणे १५ ते २० प्रश्नांचा समावेश होतो.
नागरिकशास्त्र 
या विभागांतर्गत भारतीय घटनेचा प्राथमिक अभ्यास तसेच ग्रामप्रशासन आणि राज्यव्यवस्थापन यांमधील मूलभूत संकल्पनांचे आकलन या घटकांवर विशेष भर द्यावा. साधारणपणे ८ ते १२ प्रश्न या घटकावर विचारले जातात.
आधुनिक भारताचा विशेषत: महाराष्ट्राचा इतिहास  –
या विभागांतर्गत भारतातील स्वातंत्र्यलढय़ात महाराष्ट्राचे योगदान, ब्रिटिशांची धोरणे, कायदे, राष्ट्रीय सभा आणि अधिवेशने, सामाजिक-धार्मिक सुधारणा, महाराष्ट्रातील समाजसुधारक या घटकांवर विशेष भर द्यावा. या विभागावर साधारणपणे १२ ते १५ प्रश्न विचारण्यात येतात.
भूगोल – महाराष्ट्राच्या भूगोलाच्या विशेष अभ्यासासह –
या विभागांतर्गत भुरूपे, वारे, पर्यटनस्थळे, मानवी भूगोल, आदिवासी जमाती, अक्षांश, रेखांश, बंदरे, पर्वत, उद्योगधंदे या घटकांवर अधिक भर असून अभ्यासक्रमातील इतर घटक म्हणजे ते महाराष्ट्रातील जमिनीचे प्रकार, पर्जन्यमान, प्रमुख पिके, शहरे, नद्या, पृथ्वी, जगातील हवामान विभाग या घटकांवर देखील भर देणे अपेक्षित आहे. या विभागावर साधारणपणे १२ ते १४ प्रश्न विचारले जातात.
अर्थव्यवस्था –
या विभागांतर्गत पंचवार्षकि योजना, चलनव्यवस्था, केंद्रीय सार्वजनिक उद्योगांची सद्यस्थिती, विविध समित्या सरकारी धोरणे, वित्त आयोग व शिफारसी, परकीय गुंतवणुकीचे प्रवाह, बेरोजगारी मापनाचे निकष, मानव विकास निर्देशांक, जीडीपी कृषी क्षेत्र आणि ग्रामीण विकास अशा मुद्दय़ांवर विशेष भर द्यावा. या विभागावर साधारणपणे १० ते १४ प्रश्न विचारण्यात येतात.
सामान्य विज्ञान –
यामध्ये भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, प्राणीशास्त्र, वनस्पतीशास्त्र व आरोग्यशास्त्र यांतील मूलभूत संकल्पनांवर आधारित घटकांवर विशेष भर द्यावा. या घटकावर साधारणपणे १२ ते १६ प्रश्न विचारण्यात येतात.
बुद्धिमापन चाचणी व अंकगणित –
या विभागामध्ये दहावीच्या स्तरापर्यंतची गणिते आणि बुद्धिमापनविषयक प्रश्न विचारले जातात. यासाठी भरपूर सरावाची आवश्यकता आहे. या विभागावर साधारणपणे १३ ते १५ प्रश्न विचारले जातात.
पेपर सोडविण्याचे तंत्र
परीक्षेच्या दिवशी पेपर सोडविताना आपली खरी कसोटी असते ती म्हणजे एका तासात शंभर प्रश्न सोडविण्याची. प्रश्नपत्रिका सोडविताना सर्व प्रथम आपल्याला अचूक माहिती असणारे प्रश्नच सोडवावेत. अंकगणित आणि बुद्धिमत्ता या विषयाचे प्रश्न पेपर सुरू झाल्यानंतर २० ते २५ मिनिटांनी घ्यावेत जेणेकरून या घटकावर पूर्ण लक्ष देऊन कमी वेळात जास्त प्रश्न सोडविता येतील. यातूनही एखादा प्रश्न अधिक वेळ खाऊ आहे असे वाटल्यास तो प्रश्न सोडून पुढे जावे व सोपे प्रश्न सोडवून अधिकाधिक मार्क कसे मिळविता येतील याकडे लक्ष द्यावे. त्यानंतर उर्वरित इतर घटकांच्या प्रश्नांकडे मोर्चा वळवावा. काही विधानांवर आधारित प्रश्न तर विद्यार्थ्यांकडून क्षुल्लक चुका व्हाव्यात असेच बनविलेले असतात असे प्रश्न हेरून ते सोडविताना विशेष लक्ष ठेवावे लागते. उदा. खालीलपकी अचूक नसलेले कोणते विधान नाही? याचा अर्थ बरोबर विधान ओळखायचे असते परंतु शब्दरचनेतील बदलामुळे विद्यार्थ्यांचा गोंधळ उडतो तेव्हा असे प्रश्न असतील तेव्हा अधिक जागरूक राहून प्रश्न सोडवावा आणि होणाऱ्या क्षुल्लक चुका टाळाव्यात.  विद्यार्थी मित्रहो, एकंदरीतच येत्या १६ तारखेला जय्यत तयारीनिशी आणि आत्मविश्वासाने परीक्षेला सामोरे जा. परीक्षेसाठी हार्दकि शुभेच्छा!

ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.

First Published on July 14, 2017 12:52 am

Web Title: mpsc exam preparation

करिअरमंत्र किंग व फायनान्स किंवा बँकिंग व इन्शुरन्स या दोन्ही क्षेत्रात समान दर्जाच्या संधी मिळू

करिअरमंत्र

किंग व फायनान्स किंवा बँकिंग व इन्शुरन्स या दोन्ही क्षेत्रात समान दर्जाच्या संधी मिळू

सुरेश वांदिले | Updated: July 14, 2017 12:47 AM

0

Shares

मी टीवाय बी. कॉमची परीक्षा दिली आहे. मला बँकिंग क्षेत्रात रस आहे. बँकिंग आणि फायनान्स किंवा बँकिंग आणि इन्शुरन्स यांपैकी कोणता पर्याय चांगला राहील? मी काही संस्थांची निवड करून ठेवली आहे. पुण्यातील एनआयबीएम ही संस्था कशी आहे? 
–श्रिया नेर्वेकर
श्रिया, तू बँकिंग क्षेत्रात जाण्याचे मनापासून ठरवल्याने तुला या क्षेत्रात निश्चितच यश मिळेल ही खात्री बाळग. बँकिंग व फायनान्स किंवा बँकिंग व इन्शुरन्स या दोन्ही क्षेत्रात समान दर्जाच्या संधी मिळू शकतात. नॅशनल  इन्स्टिटय़ूट ऑफ बँकिंग मॅनेजमेंट-एनआयबीएम या संस्थेमार्फत चालविण्यात येणारा पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन बँकिंग अँड फायनान्शिअल सव्‍‌र्हिसेस हा चांगला अभ्यासक्रम आहे. या अभ्यासक्रमात उत्तम कामगिरी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना कॅम्पस प्लेसमेंटद्वारे विविध बँकांमध्ये नोकरीची संधी मिळू शकते.
मी सध्या दहावीची परीक्षा दिली आहे. मला यूपीएस्सीची परीक्षा द्यायची आहे. त्यासाठी मी ११वी-१२वीमध्ये कोणते विषय घेऊ ? त्यासाठी तयारी कशी करू?
–ओमकार देशमुख
ओमकार, यूपीएस्सीद्वारे घेण्यात येणाऱ्या नागरीसेवा परीक्षेच्या मुख्य परीक्षेत ऐच्छिक विषयाचा पेपर असतो. त्याचा अभ्यास आतापासूनच केल्यास ही परीक्षा देताना त्याचा फायदा होऊ  शकतो. त्यामुळे तुला आवड आणि गती असलेल्या विषयांची निवड करू शकतोस. नागरी सेवा परीक्षा देणारे बरेच विद्यार्थी हे कला शाखेतील इतिहास, समाजशास्त्र, राज्यशास्त्र, मानववंशशास्त्र किंवा भाषा हे विषय निवडतात.
विद्यार्थ्यांचा हा कल पाहता तू सुद्धा कला शाखेतील विषय निवडण्यास हरकत नाही. मात्र या विषयांचा परिपूर्ण अभ्यास करणे गरजेचे आहे. पदवी परीक्षेच्या पलीकडे जाऊन या अभ्यासक्रमांचा अभ्यास करावा लागतो. त्यासाठी विषयाच्या मूलभूत संकल्पना स्वयंस्पष्ट व्हायला हव्यात. मूळ दर्जेदार पुस्तके वाचायला हवीत. स्वत:च्या नोट्स काढायला हव्यात. शिवाय संबंधित विषयाच्या अनुषंगाने जे काही आधुनिक प्रवाह, नवे संशोधन, नवी माहिती असेल त्याकडेही लक्ष द्यावे लागेल. यासाठी चौफेर वाचनाची सवय लावावी लागेल. संबंधित विषयाच्या तज्ज्ञाकडून असे साहित्य मिळवावे लागेल.
माझ्या मुलाला वैमानिक व्हायचे आहे. कोणता अभ्यासक्रम केल्यास तो सहजतेने वैमानिक होऊ  शकेल?
–विरेन ठेंगे
विरेनजी, सहजतेने वैमानिक होऊ शकेल असा तर अभ्यासक्रम कुठेही उपलब्ध नाही. वैमानिक होण्यासाठी डायरेक्टोरट जनरल ऑफ सिव्हिल एव्हिएशन या संस्थेने मान्यता दिलेला अभ्यासक्रम करणे आवश्यक आहे. आपल्या देशात काही अधिकृत संस्थांमध्ये हा अभ्यासक्रम चालविला जातो. यामध्ये
(१) इंदिरा गांधी राष्ट्रीय उड्डाण अ‍ॅकॅडेमी रायबरेली – http://igrua.gov.in
(२) बॉम्बे फ्लाइंग क्लब – http://www.thebombayflyingclub.com
(३) सिएई ऑक्सफोर्ड एविएशन अ‍ॅकॅडेमी – http://www.caeoaa.com/gondia/
(४) पवन हंस लिमिटेड – http://www.pawanhans.co.in
(५) ओरिएंट फ्लाइट अकॅडेमी – www.orientflights.com
या संस्थांचा समावेश आहे. संबंधित विद्यार्थ्यांने १२वीमध्ये भौतिकशास्त्र आणि गणिताचा अभ्यास केलेला असावा. तो मानसिक आणि शारीरिकदृष्टय़ा तंदुरुस्त असावा. या अभ्यासक्रमाचे शुल्क साधारणत: ३० ते ४० लाख रुपयांच्या आसपास असते.
तुमचे अभ्यासक्रम अथवा करिअरसंबंधीचे प्रश्न career.vruttant@expressindia.com या पत्त्यावर पाठवा.

ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.

First Published on July 14, 2017 12:47 am

Web Title: career guidance 28

0

Shares

यूपीएससीची तयारी : भारतीय वारसा आणि संस्कृती-२

भारतीय वारसा आणि संस्कृती या घटकाची एकूण दोन लेखांमध्ये माहिती घेणार आहोत.

श्रीकांत जाधव | Updated: July 13, 2017 12:36 AM

1

Shares

आपण भारतीय वारसा आणि संस्कृती या घटकाची एकूण दोन लेखांमध्ये माहिती घेणार आहोत. आजच्या  लेखामध्ये यामधील भारतीय स्थापत्यकला आणि शिल्पकला या मुद्याविषयी सर्वागीण आढावा घेणार आहोत. सर्वप्रथम आपण २०१३ ते २०१६मध्ये घेण्यात आलेल्या मुख्य परीक्षेत यावर विचारण्यात आलेल्या प्रश्नांची माहिती घेणार आहोत. या घटकावर एकूण चार प्रश्न विचारले गेलेले आहेत (२०१३ मध्ये १ प्रश्न, २०१४ मध्ये २ प्रश्न आणि २०१६ मध्ये १ प्रश्न) हे प्रश्न खालीलप्रमाणे होते.

• मंदिर स्थापत्यकलेमध्ये चोल स्थापत्यकला उच्च विकास दर्शविते. – चर्चा करा.
• सिंधू संस्कृतीमधील नगर नियोजन आणि संस्कृतीने वर्तमान स्थितीमधील नागरीकरणामध्ये किती योगदान दिलेले आहे. – चर्चा करा.
• गांधार शिल्पकला जशी ग्रीकांची ऋणी लागते तसेच रोमन यांचीही लागते. – स्पष्ट करा.
• सुरुवातीची बौद्ध स्तूपकला, लोकांची तत्व आणि कथानकाबरोबरच बौद्ध आदर्शाची यशस्वीरीत्या व्याख्या करते. – स्पष्टीकरण द्या.

उपरोक्त स्वरूपाचे प्रश्न भारतीय स्थापत्यकला आणि शिल्पकला यावर विचारण्यात आलेले आहेत. आणि या प्रश्नाची उकल करताना दोन महत्वपूर्ण पलूंचा विचार करणे गरजेचे आहे. यातील पहिला पलू हा भारतातील स्थापत्य कला आणि शिल्पकला याचा इतिहास आणि दुसरा पलू म्हणजे प्राचीन, मध्ययुगीन कालखंडामध्ये या कलांचा विकासमध्ये झालेली प्रगती. भारतातील स्थापत्यकला आणि शिल्पकला यांच्या इतिहासाची सुरुवात प्रागतिहासिक कालखंडापासून सुरु होते ज्यामुळे या कलांची सुरुवात नेमकी कशी व कोठून झालेली आहे याची माहिती आपणाला मिळते. पण या घटकावर साधारणत: सिंधू संस्कृतीपासून प्रश्न विचारले जातात त्यामुळे या मुद्यांची परीक्षभिमुख तयारी करताना आपणाला सिंधू संस्कृतीपासून सुरुवात करावी लागते तसेच वैदिक कालखंडामध्ये या कलांची माहिती प्राप्त होत नाही. यातील सिंधू संस्कृतीचे पुरातत्वीय अवशेषांद्वारे स्थापत्यकला आणि शिल्पकला यामध्ये झालेल्या प्रगतीचा इतिहास पहावयास मिळतो आणि इ.स. पूर्व सहाव्या शतकापासून या कलांचा इतिहास अखंडितपणे पाहवयास मिळतो, ज्याची माहिती आपणाला तत्कालीन अवशेष आणि साहित्याद्वारे समजावून घेता येऊ शकतो.
उपरोक्त विचारले गेलेले प्रश्न हे प्राचीन भारत आणि सुरुवातीचा मध्ययुगीन भारत या कालखंडाशी संबंधित आहेत. प्राचीन भारतातील स्थापत्यकला आणि शिल्पकला यावर बौद्ध धर्माचा खूप मोठा प्रभाव दिसून येतो आणि प्राचीन भारतात सर्वाधिक बौद्ध धर्माशी संबंधित स्थापत्यकला आणि शिल्पकला याची निर्मिती झालेली दिसून येते कारण मौर्य कालखंडापासून बौद्ध धर्माला राजाश्रय मिळालेला होता पण याच्या जोडीला जैन आणि हिंदू धर्माशी संबंधित स्थापत्यकला आणि शिल्पकला याचीही निर्मिती करण्यात आलेली होती. हिंदू धर्माशी संबंधित मंदिर शैलीचे नागर आणि द्राविड असे दोन प्रकार आहेत जे प्राचीन कालखंडापासून अस्तिवात आहेत. यातील नागर शैली ही प्रामुख्याने उत्तर भारतामध्ये येते आणि द्राविड शैली ही दक्षिण भारतामध्ये येते आणि या दोन शैलीमधील काही वैशिष्टय़ घेऊन वेसर शैली तयार झालेली आहे, जी प्रामुख्याने मध्य भारतात वापरली जाते. साधारणता गुप्त कालखंडापासून िहदु धर्माशी संबंधित मंदिर शैलीच्या इतिहासाची सुरुवात झालेली दिसून येते. त्यापुढील काळामध्ये त्यात झालेला विकास याची आपणाला कालखंडनिहाय माहिती प्राप्त करावी लागते उदा – गुप्त कालखंड, गुप्तोत्तर कालखंड, सुरुवातीचा मध्ययुगीन कालखंड यामध्ये उत्तर आणि दक्षिण भारतातील राजकीय सत्ताच्या कालखंडातील विकास ज्यामध्ये प्रामुख्याने पल्लव, चालुक्य घराणे, चोल, राजपूत राज्ये, इत्यादीची काळातील स्थापत्यकला आणि शिल्पकला तसेच यांची वैशिष्टय़े याची तुलनात्मक पद्धतीने माहितीचे संकलन करणे महत्वाचे ठरते. याचबरोबर मध्ययुगीन कालखंडामध्ये भारतात इंन्डो-इस्लामिक स्थापत्यकलेची सुरुवात झालेली होती. दिल्ली सल्तनत, मुघल साम्राज्य याच्या कालखंडात ती विकसित झालेली होती. याचबरोबर  विजयनगर साम्राज्य, १३व्या आणि १४व्या शतकातील उत्तर भारतातील प्रादेशिक सत्ता, १८व्या शतकातील प्रादेशिक सत्ता आणि वसाहतकालीन स्थापत्यकला व शिल्प कला याचीही महिती असणे गरजेचे आहे. कारण प्रश्न हे कधी कधी संपूर्ण कालखंड गृहीत धरून विचारले जाऊ शकतात त्यामुळे या घटकाची तयारी सर्वागिण आणि सखोल पद्धतीने करणे अपरिहार्य आहे. कधी कधी या मुद्याशी सबंधित प्रश्न सद्यस्थितीला विचारात घेऊन विचारले जातात उदा. सिंधू संस्कृतीवरील विचारण्यात आलेला प्रश्न. थोडक्यात या मुद्याची परीक्षेच्या दृष्टीने तयारी करताना कालखंडनिहाय योगदान आणि यामध्ये घडून आलेला विकास आणि बदल व याची वैशिषटय़े यासारख्या बाबींचा एकत्रित विचार करुन करावा लागणार आहे याची जाणीव असणे गरजेचे आहे.
या घटकाची मुलभूत माहिती अभ्यासण्यासाठी सर्वप्रथम एनसीईआरटीच्या शालेय पुस्तकाचा आधार घ्यावा लागतो. इयत्ता ११वीचे  Introduction to Indian Art – Part – I हे पुस्तक सर्वप्रथम अभ्यासणे गरजेचे आहे तसेच याच्या जोडीला १२वीचे Themes in Indian History Part – I आणि II व जुन्या एनसीईआरटीचे प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारतावरील पुस्तकातील भारतीय वारसा आणि संस्कृती संबंधित कालखंडनिहाय अभ्यास करावा. याच्या जोडीला या विषयावर गाईडच्या स्वरूपात लिहीलेली अनेक पुस्तके बाजारामध्ये उपलब्ध आहेत, ज्याद्वारे या मुद्याचा अधिक सखोल आणि सर्वागीण पद्धतीने अभ्यास करता येऊ शकतो.
या पुढील लेखामध्ये आपण भारतीय वारसा आणि संस्कृती या घटकांमधील चित्रकला, साहित्य, आणि उत्सव या मुद्याचा परीक्षेच्या दृष्टीने उपयुक्त  ठरणारा सर्वागीण आढावा घेणार आहोत.

ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.

First Published on July 13, 2017 12:36 am

Web Title: indian heritage and culture upsc exam

बहि:शाल शिक्षण विद्यापीठाजवळ अभ्यासक्रम, अध्यापक व ग्रंथालय या गोष्टी तयार असतात.

बहि:शाल शिक्षण

विद्यापीठाजवळ अभ्यासक्रम, अध्यापक व ग्रंथालय या गोष्टी तयार असतात.

लोकसत्ता टीम | Updated: July 13, 2017 12:35 AM

0

Shares

शैक्षणिक संस्थांत रीतसर प्रवेश घेऊ  न शकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना, विशेषत: प्रौढ नागरिकांना, उपलब्ध असणारा आधुनिक शिक्षणाचा प्रकार, मानव्यविद्या, निसर्गविज्ञाने आणि तंत्रविद्या, समाजशास्त्रे, कायदा, वाणिज्य, वैद्यक अशा बहुतेक सर्व विषयांचा अंतर्भाव बहि:शाल शिक्षणात होतो.

• विद्यापीठाजवळ अभ्यासक्रम, अध्यापक व ग्रंथालय या गोष्टी तयार असतात. त्यांचा लाभ प्रौढ नागरिकांना द्यावा, या उद्देशाने प्रथम हा उपक्रम सुरू झाला.
• पुढे केवळ बहि:शाल शिक्षणासाठी लागणारे मनुष्यबळ, साधनसामग्री व अभ्यासक्रम यांच्या स्वतंत्र योजना कार्यान्वित करण्यात आल्या.
• यासाठी विद्यापीठांच्या अध्यापक वर्गाबरोबर बाहेरील शिक्षितांचे अध्यापकवर्ग (अंशकालीन) उपयोगात आणले जातात.
• प्रौढ वर्गाकरिता स्वतंत्र ग्रंथसंग्रहाची सामग्री पुरवली जाते आणि त्यांना उपयुक्त असे नवनवीन अभ्यासक्रम तयार केले जातात.
• या कामी सरकारी संस्था, शिक्षण खाते, खासगी संघटना, कामगारसंघ व स्वयंसेवी नागरिक यांचा उपयोग विद्यापीठे करून घेतात.
• बहि:शाल विद्यार्थी वर्गाचा दर्जा त्या त्या देशातील पूर्वशिक्षणाच्या प्रगतीवर अवलंबून असतो. भारतात अद्याप प्राथमिक शिक्षण न घेतलेले ७०.६५% नागरिक आहेत. माध्यमिक शिक्षणही बाल्यावस्थेत आहे. त्यामुळे बहि:शाल शिक्षणाचे विषय व त्याची पातळी सामान्यपणे माध्यमिक दर्जावर ठेवावी लागते.
• पुणे विद्यापीठाने १९४९ साली बहि:शाल शिक्षणाचा उपक्रम सुरू केला. दिल्ली, राजस्थान, पंजाब, जम्मू-काश्मीर, म्हैसूर इ. विद्यापीठांनी बहि:शाल शिक्षणाचा विभाग सुरू केलेला आहे.
• महाराष्ट्रात पुणे विद्यापीठाच्या धर्तीवर मराठवाडय़ा व शिवाजी या विद्यापीठांनीही बहि:शाल शिक्षण योजना सुरू केल्या आहेत. मुंबई विद्यापीठातही बहि:शाल विभाग आहे.
• अधिक माहितीसाठी: बहि:शाल शिक्षण विभाग- दुसरा मजला, आरोग्य केंद्र इमारत, विद्यानगरी, सांताक्रुझ पूर्व, मुंबई-४०० ०९८, दूरध्वनी- ०२२२६५४३०११, ०२२२६५३०२६६

ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.

First Published on July 13, 2017 12:35 am

Web Title: external education educational institutions

एमपीएससी मंत्र : अभ्यासाचे नियोजन व स्रोत जागतिक तसेच भारतातील - योजना, लोकराज्य ही मासिके, लोकसत्ता, इंडियन एक्स्प्रेस ही दैनिके.

एमपीएससी मंत्र : अभ्यासाचे नियोजन व स्रोत

जागतिक तसेच भारतातील - योजना, लोकराज्य ही मासिके, लोकसत्ता, इंडियन एक्स्प्रेस ही दैनिके.एमपीएससी मंत्र : अभ्यासाचे नियोजन व स्रोत जागतिक तसेच भारतातील - योजना, लोकराज्य ही मासिके, लोकसत्ता, इंडियन एक्स्प्रेस ही दैनिके.

वसुंधरा भोपळे | Updated: July 12, 2017 2:11 AM

4.7K

Shares

संदर्भग्रंथ निवडताना प्रामुख्याने त्या संदर्भग्रंथाचे प्रकाशन आणि लेखकाचा अनुभव याचाही विद्यार्थ्यांनी विचार केला पाहिजे.

विद्यार्थी मित्रांनो, यापूर्वीच्या लेखांमधून आपण संयुक्त पूर्व परीक्षेचे स्वरूप आणि प्राथमिक नियोजन यासंदर्भात सविस्तर चर्चा केली. या लेखातून आपण या परीक्षेतील सामान्य अध्ययन या विषयाच्या अभ्यासघटकांची व अभ्यासस्रोतांची निवड आणि त्यांचा वापर करताना नेमकी कोणती काळजी घेतली पाहिजे हे पाहू या.
अभ्यासक्रमाची तीन गटांत विभागणी
प्रत्यक्षात अभ्यासाची सुरुवात करताना विद्यार्थ्यांनी विषयानुरूप अभ्यासक्रमातील मुद्दय़ांची तीन विभागांत विभागणी करावी.
अ) विभाग १ – यामध्ये त्या विषयामधील ज्या ज्या उपघटकांवर आयोगाने आत्तापर्यंत प्रश्न विचारले आहेत त्या सर्व घटकांचा समावेश करणे.
उदा.  २०१६ च्या पोलीस उपनिरीक्षक परीक्षेतील भूगोल विषयातील प्रश्न – आंबोली आणि इगतपुरी येथे कोणत्या प्रकारचे अरण्य आढळते? हा प्रश्न अरण्यांच्या प्रकारांवर असल्यामुळे ‘अरण्याचे प्रकार’ हा भूगोल या घटकातील विभाग १ अंतर्गत येणारा घटक होय.
ब) विभाग २ – आंबोली आणि इगतपुरी येथे आढळणाऱ्या अरण्याच्या प्रकाराबरोबरच महाराष्ट्रात आणि भारतात आढळणाऱ्या अरण्यांचे प्रकार, त्यांची वैशिष्टे, त्या प्रदेशातील हवामान, संस्कृती आणि लोकजीवनही अभ्यासने गरजेचे आहे. हे घटक विभाग २अंतर्गत येतात.
क) विभाग ३- वरील दोन विभागांमध्ये समाविष्ट न झालेले अभ्यासक्रमाचे मुद्दे या विभागामध्ये समाविष्ट करावेत. वरीलप्रमाणे अभ्यासक्रमाची विभागणी केल्यानंतर विद्यार्थ्यांना नक्की कोणत्या मुद्दय़ावर कितपत भर द्यावा आणि त्या मुद्दय़ावर प्रश्न कसा येऊ शकेल याचा अंदाज येऊ शकतो. सर्वसाधारणपणे पहिल्या दोन विभागांतील घटकांवर ७० ते ७५ टक्के प्रश्न येतात आणि उर्वरित प्रश्न हे तिसऱ्या विभागावरील असतात, त्यामुळे अभ्यास करताना पहिल्या दोन विभागांतील घटकांवर अधिक भर द्यावा आणि त्या घटकांतील सर्व आयामांची चोख उजळणी करावी.
संदर्भग्रंथ निवड
नेमका अभ्यास कोणता करावा याचा तपशील काढून झाल्यानंतर महत्त्वाचा मुद्दा येतो तो म्हणजे संदर्भग्रंथांची निवड. संदर्भग्रंथ निवडताना प्रामुख्याने त्या संदर्भग्रंथाचे प्रकाशन आणि लेखकाचा अनुभव याचाही विद्यार्थ्यांनी विचार केला पाहिजे. शासनाद्वारे प्रकाशित केले गेलेले संदर्भग्रंथ आणि शासनाच्या संकेतस्थळांवरून मिळणारी माहिती ही या परीक्षेच्या अभ्यासासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणारे स्रोत आहेत; परंतु हे स्रोत स्पर्धा परीक्षांचा अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी बनवलेले नसल्यामुळे आपण अभ्यास करताना त्यामधून नेमका कोणता मुद्दा उचलायचा आणि कोणता सोडून द्यायचा हे आपल्या प्रश्नपत्रिकांच्या विश्लेषणातून ठरविणे क्रमप्राप्त ठरते. प्रत्येक विषयाचे अभ्यासस्रोत पुढीलप्रमाणे आहेत.
१. चालू घडामोडी – जागतिक तसेच भारतातील – योजना, लोकराज्य ही मासिके, लोकसत्ता, इंडियन एक्स्प्रेस ही दैनिके.
२.  नागरिकशास्त्र – महाराष्ट्र बोर्डाची इयत्ता ६ वी ते १०वी पर्यंतची नागरिकशास्त्र आणि ११वी, १२वीची राज्यशास्त्राची पुस्तके.
३. आधुनिक भारताचा विशेषत: महाराष्ट्राचा इतिहास – महाराष्ट्र बोर्डाची पाचवी, आठवी आणि अकरावीची पुस्तके, त्याचबरोबर बिपीन चंद्र यांचे ‘इंडियाज स्ट्रगल फॉर इंडिपेंडन्स’ हे पुस्तक.
४.  भूगोल – महाराष्ट्राच्या भूगोलाच्या विशेष अभ्यासासह – ४ थी ते १२वीपर्यंतची महाराष्ट्र बोर्डाची पुस्तके, ऑक्सफर्ड व नवनीत स्कूल अ‍ॅटलास, ९वी ते १२वी  N.C.E.R.T ची पुस्तके.
५.  अर्थव्यवस्था – भारताची व महाराष्ट्राची आर्थिक पाहणी, भारतीय अर्थव्यवस्था हे दत्त आणि सुंदरम यांचे पुस्तक.
६.  सामान्य विज्ञान – ५ वी ते १०वीपर्यंतची महाराष्ट्र बोर्डाची पुस्तके, ९वी ते १२वी  N.C.E.R.T ची पुस्तके.
७.  बुद्धिमापन चाचणी व अंकगणित – वा. ना. दांडेकर यांची गणित आणि बुद्धिमत्ता या विषयांची पुस्तके, सातवी स्कॉलरशिप, आठवी व नववीची पुस्तके आणि १०वीची पुस्तके
हे झाले अभ्यास कोणता आणि कोणत्या संदर्भ ग्रंथातून करायचा या संदर्भात, परंतु खरी कसोटी असते ती एका तासात १००प्रश्न सोडविण्याची. यासाठी केलेल्या अभ्यासाची उजळणी, प्रश्नपत्रिका सोडविण्याचा भरपूर सराव आणि ऋणात्मक गुणपद्धतीचा सामना करण्यासाठी अचूकतेवर भर देणे अत्यावश्यक आहे. त्यामुळे अभ्यास, सराव आणि उजळणी या त्रिसूत्रीच्या माध्यमातून आपण आपल्या ध्येयप्राप्तीपर्यंत निश्चितच पोहोचू शकतो.

ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.

First Published on July 12, 2017 2:11 am

Web Title: mpsc 2017 exam how to prepare for mpsc exam

4.7K

Shares

• Facebook
• Twitter
• Google