Thursday, December 8, 2016

वेगळय़ा वाटा : क्रीडा मानसशास्त्रज्ञ होण्यासाठी..

वेगळय़ा वाटा : क्रीडा मानसशास्त्रज्ञ होण्यासाठी..

खेळाडूची कारकीर्द चढ-उतारांची असते, त्यांचा मार्ग हा सोपा नसतोच.

   जय-पराजय हा खेळातील अविभाज्य घटक आहे. कुणीतरी जिंकण्यासाठी कुणाला तरी हरावेच लागते, हा क्रीडा क्षेत्रातील अधोरेखित नियम. पण हा पराभव पचवणे सर्वानाच जमते असे नाही. त्यासाठी खिलाडूवृत्ती असणे महत्त्वाचे असते आणि अशी सकारात्मक वृत्ती निर्माण करण्याची जबाबदारी ‘मानसशास्त्रज्ञ’ पार पाडत असतात. खेळाडूची कारकीर्द चढ-उतारांची असते, त्यांचा मार्ग हा सोपा नसतोच. या अशा खाचखळग्यातून जाताना चित्त विचलित होऊ न देता लक्ष्याच्या दिशेने वाटचाल करण्यासाठी खेळाडू झटत असतात. या प्रवासात मग कधी कधी मानसिक ताण, नकारात्मक भावना निर्माण होत जाते आणि प्रतिभावंत खेळाडूही तणावाखाली लुप्त होतो. ही नकारात्मक भावना दूर ठेवण्यासाठी व्यायाम, ध्यान हे जितके महत्त्वाचे; तितकाच क्रीडा मानसशास्त्रज्ञही.. क्रीडा क्षेत्रात कारकीर्द घडवण्यासाठी उत्सुक असणाऱ्यांसाठी हा एक पर्याय उपलब्ध आहे.
क्रीडा मानसशास्त्रज्ञाची गरज कशाला?
खेळाडूला कोणत्या गोष्टी प्रेरणा देतात आणि त्यांच्या कामगिरीत कशामुळे सुधारणा होईल, याचा अभ्यास क्रीडा मानसशास्त्रज्ञ करतो. व्यावसायिकदृष्टय़ा हे क्षेत्र खूप आव्हानात्मक असते. खेळाडूंना कोणत्या आव्हानाला सामोरे जावे लागते आणि त्याचा दबाव त्यांच्यावर किती असतो, याचा अभ्यास करून त्यांना मुख्य प्रवाहात ठेवण्याचे आव्हान मानसशास्त्रज्ञ पेलत असतो. त्यामुळे दिग्गज खेळाडूही मानसशास्त्रज्ञाकडून समुपदेशन घेत असतात. तुम्हाला जर क्रीडा मानसशास्त्रात कारकीर्द घडवायची असेल, तर  मानवी
भावनांचा आणि त्यांच्या वर्तवणुकीचा अर्थ लावण्याची मनापासून आवड असायला हवी. तारतम्य, निरीक्षण करण्याची आणि त्यातून निष्कर्षांपर्यंत पोहोचण्याची चिकाटी व संयम आवश्यक आहे. क्रीडा मानसशास्त्रज्ञ खेळाडूंच्या मनोवस्थेचा शास्त्रीय पद्धतीने अभ्यास करून त्यांची कामगिरी उंचावण्यासाठी योग्य ती उपाययोजना करतात.


शैक्षणिक पात्रता
बारावीत मानसशास्त्र या विषयासह उत्तीर्ण झालेल्यांना पुढे बीए किंवा बीएस्सीमधून मानसशास्त्राची पदवी घेता येते. पदव्युत्तर स्तरावर मानसशास्त्र, समाजसेवा किंवा समुपदेशन यामध्ये एमए किंवा एमएस्सी करता येते. डॉक्टरेट स्तरावर पीएच.डी. किंवा एमफिल करून क्रीडा मानसशास्त्रज्ञ बनता येऊ शकते. पदव्युत्तर आणि डॉक्टरेट अभ्यासक्रमात संशोधनावर जास्त भर दिला जातो.
अभ्यासक्रम
मुंबई विद्यापीठ, कालिना. (मानसशास्त्र विभाग)-पदव्युत्तर पदवी अभ्यासक्रम (क्लिनिकल सायकॉलॉजी, कौन्सेलिंग सायकॉलॉजी, इंडस्ट्रियल सायकॉलॉजी, ऑर्गनायझेशनल सायकॉलॉजी, सोशल सायकॉलॉजी). पीएच.डी. आणि अ‍ॅडव्हान्स डिप्लोमा कोर्स इन कौन्सेलिंग सायकॉलॉजी, अ‍ॅडव्हान्स डिप्लोमा कोर्स इन क्लिनिकल सायकॉलॉजी, अ‍ॅडव्हान्स डिप्लोमा कोर्स इन इंडस्ट्रियल सायकॉलॉजी.
कालावधी- एक वर्ष.
अर्हता- मानसशास्त्र विषयातील पदव्युत्तर
पदवी. संबंधित विषयात स्पेशलायझेशन असल्यास प्राधान्य मिळू शकते.
Posted by at No comments:

एमपीएससी मंत्र : अभ्यासस्रोतांची निवड करताना..

एमपीएससी मंत्र : अभ्यासस्रोतांची निवड करताना..

भारतातील - हा घटक पूर्व तसेच मुख्य या दोन्ही परीक्षांसाठी आहे.

   विद्यार्थी मित्रांनो, या लेखातून आपण विक्रीकर निरीक्षक पदाच्या परीक्षेतील सामान्य अध्ययन या विषयाच्या अभ्यासस्रोतांची निवड कशी करायची हे पाहू आणि त्यांचा वापर करताना कोणती काळजी घेतली पाहिजे हे पाहू या.
संदर्भग्रंथ निवडताना प्रामुख्याने त्या संदर्भग्रंथाचे प्रकाशन आणि लेखकाचा अनुभव याचाही विद्यार्थ्यांनी विचार केला पाहिजे. शासनाद्वारे प्रकाशित केले गेलेले संदर्भग्रंथ आणि शासनाच्या संकेतस्थळांवरून मिळणारी माहिती ही या परीक्षेच्या अभ्यासासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणारे स्रोत आहेत; परंतु हे स्रोत स्पर्धा परीक्षांचा अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी बनवलेले नसल्यामुळे आपण अभ्यास करताना त्यामधून नेमका कोणता मुद्दा उचलायचा आणि कोणता सोडून द्यायचा हे आपल्या प्रश्नपत्रिकांच्या विश्लेषणातून ठरविणे क्रमप्राप्त ठरते. प्रत्येक विषयाच्या प्रश्नांमध्ये समाविष्ट होणारे प्रमुख घटक आणि त्याचे अभ्यासस्रोत पुढीलप्रमाणे. ’  चालू घडामोडी-जागतिक तसेच
भारतातील – हा घटक पूर्व तसेच मुख्य या दोन्ही परीक्षांसाठी आहे. हा घटक अभ्यासताना परीक्षेच्या अगोदर किमान एक वर्ष अगोदर घडलेल्या राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय घडामोडी विचारात घ्याव्या लागतात. यामध्ये विज्ञान तंत्रज्ञान, अर्थव्यवस्था भारतीय राजकारण, सर्वोच्च न्यायालयाचे महत्त्वपूर्ण निकाल, नवीन लागू झालेल्या करप्रणाली, जागतिक उच्चांक, राज्य सरकारचे व केंद्र सरकारचे अधिनियम, विविध योजना, चित्रपट क्षेत्रातील पुरस्कार, क्रीडा क्षेत्रातील वैशिष्टपूर्ण कामगिरी यांचा समावेश होतो. या घटकावर साधारणपणे १५ ते २० प्रश्नांचा समावेश होतो.
  • अभ्यासस्रोत – योजना, लोकराज्य ही मासिके, लोकसत्ता, इंडियन एक्स्प्रेस ही दैनिके.
नागरिकशास्त्र
या विभागांतर्गत भारतीय घटनेचा प्राथमिक अभ्यास तसेच ग्रामप्रशासन आणि राज्यव्यवस्थापन यामधील मूलभूत संकल्पनांच्या आकलनावरील प्रश्न विचारल्याचे दिसून येते. साधारणपणे ८ ते १२ प्रश्न या घटकावर विचारले जातात.
  • अभ्यासस्रोत – महाराष्ट्र बोर्डाची इयत्ता ६वी ते १०वी पर्यंतची नागरिकशास्त्र आणि ११वी, १२ वीची राज्यशास्त्राची पुस्तके.
आधुनिक भारताचा विशेषत: महाराष्ट्राचा इतिहास  –
या विभागांतर्गत भारतातील स्वातंत्र्यलढय़ात महाराष्ट्राचे योगदान, ब्रिटिशांची धोरणे, कायदे, राष्ट्रीय सभा आणि अधिवेशने, सामाजिक-धार्मिक सुधारणा, महाराष्ट्रातील समाजसुधारक या घटकांवर भर असतो. या विभागावर साधारणपणे १२ ते १५ प्रश्न विचारण्यात येतात.
  • अभ्यासस्रोत-महाराष्ट्र बोर्डाची पाचवी, आठवी आणि अकरावीची पुस्तके, त्याचबरोबर बिपिन चंद्र यांचे ‘इंडियाज स्ट्रगल फॉर इंडिपेंडन्स’ हे पुस्तक.


भूगोल–महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष अभ्यासासह–
या विभागांतर्गत भुरूपे, वारे, पर्यटनस्थळे, मानवी भूगोल, आदिवासी जमाती, अक्षांश, रेखांश, बंदरे, पर्वत, उद्योगधंदे या घटकांवर अधिक भर असून अभ्यासक्रमातील इतर घटक म्हणजे ते महाराष्ट्रातील जमिनीचे प्रकार, पर्जन्यमान, प्रमुख पिके, शहरे, नद्या, पृथ्वी, जगातील हवामान विभाग या घटकांवर देखील भर देणे अपेक्षित आहे. या विभागावर साधारणपणे १२ ते १४ प्रश्न विचारले जातात.
  • अभ्यासस्रोत-चौथी ते १२वी पर्यंतची महाराष्ट्र बोर्डाची पुस्तके, ऑक्सफर्ड व नवनीत स्कूल एॅटलास, नववी ते १२ वी एनसीईआरटीची पुस्तके.
अर्थव्यवस्था
या विभागांतर्गत पंचवार्षकि योजना, चलनव्यवस्था, केंद्रीय सार्वजनिक उद्योगांची सद्य:स्थिती, विविध समित्या सरकारी धोरणे, वित्त आयोग व शिफारसी, परकीय गुंतवणुकीचे प्रवाह, बेरोजगारी मापनाचे निकष, मानव विकास निर्देशांक, जीडीपी कृषी क्षेत्र आणि ग्रामीण विकास अशा मुद्दय़ांवर भर दिला जातो. या विभागावर साधारणपणे १०ते १४ प्रश्न विचारण्यात येतात.
  • अभ्यासस्रोत – भारताची व महाराष्ट्राची आíथक पाहणी, भारतीय अर्थव्यवस्था हे दत्त आणि सुंदरम यांचे पुस्तक.
सामान्य विज्ञान –
यामध्ये भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, प्राणीशास्त्र, वनस्पतीशास्त्र व आरोग्यशास्त्र यातील मूलभूत संकल्पनांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात. या घटकावर साधारणपणे १२ ते १६ प्रश्न येतात.
बुद्धिमापन चाचणी व अंकगणित –
या विभागामध्ये दहावीच्या स्तरापर्यंतची गणिते आणि बुद्धिमापनविषयक प्रश्न विचारले जातात. यासाठी भरपूर सरावाची आवश्यकता आहे. या विभागावर साधारणपणे  १३ ते १५ प्रश्न विचारले जातात.
  • अभ्यासस्रोत – वा. ना. दांडेकर यांची गणित
आणि बुद्धिमत्ता या विषयांची पुस्तके, सातवी स्कॉलरशिप, आठवी व नववीची एमटीएसची पुस्तके आणि १०वीची एनटीएसची पुस्तके.
हे झाले अभ्यास कोणता करायचा या संदर्भात, पण खरी कसोटी असते ती एका तासात १०० प्रश्न सोडविण्याची. यासाठी केलेल्या अभ्यासाची उजळणी, प्रश्नपत्रिका
 सोडविण्याचा भरपूर सराव आणि ऋणात्मक गुणपद्धतीचा सामना करण्यासाठी अचूकतेवर भर देणे अत्यावश्यक आहे. त्यामुळे अभ्यास, सराव आणि उजळणी या त्रिसूत्रीच्या माध्यमातून आपण आपल्या ध्येयप्राप्तीपर्यंत निश्चितच पोहोचू शकतो.
Posted by at No comments:

सैनिक हो, तुमच्यासाठी

तत्कालीन संरक्षणमंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखाली एका समितीचे गठन केले होते.

  

भारताने स्वातंत्र्य प्राप्त केल्यानंतर केंद्र सरकारला सैनिक कल्याणाचे योग्य नियोजनाची गरज भासू लागली होती. त्यासाठी पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी त्यावेळीच्या तत्कालीन संरक्षणमंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखाली एका समितीचे गठन केले होते. या माध्यमातून देशाच्या रक्षणासाठी प्राणाची आहुती देणाऱ्या सैनिकांसाठी निधी संकलनाची योजना कार्यान्वित केली गेली. या संकल्पनेला ‘ध्वजदिन’ असे संबोधण्यात येऊ लागले. या मागे एकच उद्दात विचार डोळ्यासमोर ठेवण्यात आला होता, की देशाच्या रक्षणासाठी धारातीर्थी पडणाऱ्या सैनिकांच्या कुटुंबीयांच्या पुनर्वसनासाठी व कल्याणासाठी प्रत्येक भारतीयांचे योगदान हे महत्त्वाचे आहे. ही संकल्पना सैनिकांचे मनोबल वाढवण्यासाठी अत्यंत आवश्यक होती. स्वातंत्र्यानंतरही देश नैसर्गिक आपत्तीबरोबरच दहशतवादासारख्या घटनांना सामोरा जात आहे. यावेळी देशाच्या सीमेवर
तैनात असलेले सैन्य या आव्हानांना सक्षमपणे सामोरे जात आहे. त्यांच्या या कामगिरीला प्रत्येक भारतीयाच्या योगदानासाठी केंद्र सरकारच्या माध्यमातून आजही या संकल्पनेला चालना दिली जात आहे.
मूळ ध्वजदिन निधीची उभारणी संरक्षण मंत्रालयाच्या समितीद्वारे १९४९ मध्ये केली गेली. त्यानंतर १९९३ मध्ये संरक्षण मंत्रालयाच्या माध्यमातून सैनिक कल्याणसंबंधी सर्व निधी सशस्त्र दल ध्वजदिन फंडामार्फेत एकत्रित केला गेला. हा निधी शासन खालील गोष्टींसाठी खर्च करते.
  • कल्याणकारी निधीच्या एकूण ४४ प्रकारच्या योजनांसाठी आर्थिक मदत.
  • विशेष निधीतून सैनिकी मलां/ मुलींची वसतिगृहे व माजी सैनिक विश्रामगृहे माफक दरात चालविण्यासाठी आर्थिक मदत केली जाते.
सैनिकांच्या कल्याणासाठी खालील प्रकारे निधी संकलित करता येतो.
  • रोख रक्कम भरून.
  • चेकद्वारे निधी देता येऊ शकतो.
  • पेटीएम किंवा अ‍ॅपच्या साहाय्याने मदत देता येऊ शकते.
  • सैनिक कल्याण विभाग, पुणे येथे थेट चेक व रोख रक्कम भरता येऊ शकते.
संपर्कासाठी पत्ता–
सैनिक कल्याण विभाग महाराष्ट्र राज्य ‘रायगड’ दुसरा मजला, राष्ट्रीय युद्ध स्मारकासमोर, घोरपडी, पुणे-४११००१.
दूरध्वनी- ०२२-६६२६२६०५,
ई मेल- resettel.dsw@mahasainik.com
संकेतस्थळ –  www.mahasainik.com
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
First Published on December 8, 2016 12:42 am
Web Title: indian army

Posted by at No comments:

नोकरीची संधी

इंटिग्रेटेड पीएचडीसाठी फिजिक्स/मॅथेमॅटिक्स विषयातील पदवी उमेदवाराकडे असावी.

  
एनबीसीसी (इंडिया) लिमिटेड, नवी दिल्ली (जाहिरात क्र. १२/२०१६) मध्ये (१) प्रोजेक्ट मॅनेजर, (२) डेप्युटी प्रोजेक्ट मॅनेजर, (३) ज्युनियर इंजिनीअर, (४/५) डेप्युटी/असिस्टंट मॅनेजर, (६) मॅनेजमेंट ट्रेनीच्या एकूण १०० पदांची भरती.
पात्रता – पद क्र. (१) व (२) साठी सिव्हिल/इलेक्ट्रिकल इंजिनीअरिंगमधील पदवी ६/३/२ वर्षांचा अनुभव. पद क्र. (३) साठी सिव्हिल/इलेक्ट्रिकल इंजिनीअरिंग डिप्लोमा. पद क्र. (४), (५) साठी एमबीए  ३/२ वर्षांचा अनुभव. पद क्र. (६) साठी सीए/एमबीए. ऑनलाइन अर्ज www.nbccindia.com वर दि. १९ डिसेंबर २०१६पर्यंत भरावेत.
जॉइंट एन्ट्रन्स स्क्रीिनग टेस्ट
(जेईएसटी – २०१७) –
पुढील नावाजलेल्या संशोधन संस्थांमध्ये फिजिक्स/ थिअरॉटिकल कॉम्प्युटर सायन्स/न्युरो सायन्स या विषयातील पीएचडी/इंटिग्रेटेड पीएचडी प्रवेशासाठी पात्रता परीक्षा दि. १९ फेब्रुवारी २०१७ रोजी होणार.
(१) एचबीएनआय, मुंबई,
(२) टीआयएफआर, मुंबई,
(३) आरआरसीएटी, इंदौर,
(४) एनसीआरए – टीआयएफआर, पुणे
(५) आयआयएसईआर, पुणे, भोपाळ, इ.
पात्रता – इंटिग्रेटेड पीएचडीसाठी फिजिक्स/मॅथेमॅटिक्स विषयातील पदवी उमेदवाराकडे असावी.
रेग्युलर पीएचडीसाठी – एमएस्सी (फिजिक्स/अप्लाइड फिजिक्स) बीई, इ. ऑनलाइन अर्ज www.jest.org.in  वर दि. १६ डिसेंबर २०१६ पर्यंत करावेत.
संरक्षण सेवेमध्ये अधिकारी होण्याची महाराष्ट्रातील अविवाहित युवकांना सुवर्णसंधी.
महाराष्ट्र शासनाच्या ‘सनिकी सेवापूर्व शिक्षण संस्था (एसपीआय), औरंगाबाद’ येथे राष्ट्रीय संरक्षण प्रबोधिनीच्या (एनडीए) स्पर्धात्मक परीक्षेस बसण्याची तयारी करवून घेण्यासाठी प्रशिक्षण. पात्रता – उमेदवार महाराष्ट्राचा अधिवासी असावा. उमेदवाराचा जन्म २ सप्टेंबर २००० ते ३१ डिसेंबर २००२ च्या दरम्यानचा असावा. उमेदवार मार्च/एप्रिल २०१७ मध्ये होणाऱ्या एसएससी परीक्षेला बसणारा असावा.
किमान शारीरिक पात्रता – उंची – १५७ सें.मी. वजन – ४३ किलो. छाती – ७४ ते ७९ सें.मी. दृष्टी – चष्मा लावून जास्तीतजास्त ६/९ तसेच रातआंधळेपणा नसावा.
निवड पद्धती – पात्र उमेदवारांची लेखी परीक्षा एप्रिल २०१७ मध्ये कोल्हापूर, पुणे, नागपूर आणि औरंगाबाद केंद्रांवर घेतली जाईल. लेखी परीक्षा ही इ. दहावीच्या स्टेट बोर्ड व सीबीएसईच्या अभ्यासक्रमावर आधारित ज्यात एक पेपर ‘गणित’ आणि दुसरा पेपर ‘जनरल अ‍ॅबिलिटी’चा असेल. प्रत्येकी ७५ गुण. लेखी परीक्षा फक्त इंग्रजी माध्यमातूनच घेतली जाते. लेखी परीक्षा व तोंडी मुलाखतीच्या सविस्तर माहितीसाठी संस्थेचे संकेतस्थळ www.spiaurangabad.com पाहावे. अर्ज करण्याची पद्धत – (अ) ऑनलाइन अर्ज www.spiaurangabad.com या संकेतस्थळावर करावेत.
(ब) ऑफलाइन पद्धत – प्रवेश अर्ज व बँक चलान संस्थेच्या संकेतस्थळावरून डाउनलोड करून पूर्ण भरलेले अर्ज संस्थेच्या पत्त्यावर दि. १० फेब्रुवारी २०१७ पर्यंत पोहोचतील असे पाठवावेत.
भाभा अ‍ॅटॉमिक रिसर्च सेंटर (बीएआरसी) जाहिरात क्र. १/२०१६ (आर – १). न्यूक्लियर रिसायकल बोर्ड (एनआरबी) बीएआरसी तारापूरमध्ये कॅटॅगरी – २ – स्टायपेंडरी ट्रेनी (१५७ पदे) आणि अप्पर डिव्हिजन क्लर्क (१० पदे) यांची भरती.
(१) प्लांट ऑपरेटर (२० पदे), (२) ते (१९) इलेक्ट्रिशियन (३९ पदे), मेंटेनन्स मेकॅनिक (केमिकल प्लांट) (१९ पदे), मेसॉन (गवंडी) (१४ पदे), इलेक्ट्रॉनिक मेकॅनिक (९ पदे), वेल्डर (८ पदे) इ. एकूण १३७ पदे,
(२०) डीआर – २ – अप्पर डिव्हिजन क्लर्क (यूडीसी) (१० पदे)
पात्रता – (१) प्लांट ऑपरेटर – बारावी (विज्ञान) (पीसीएम) किमान ६०% गुण.  (२) ते (१९) – दहावी (विज्ञान आणि गणित विषयांसह) किमान ६०%  गुण  संबंधित ट्रेडमधील आयटीआय
वयोमर्यादा – (३१ डिसेंबर २०१६ रोजी) १८ ते २२ वष्रे (इमाव – २५ वष्रे, अजा/अज – २७ वष्रे), (२०) यूडीसी – पात्रता – पदवी किमान ५०%  गुण. इष्ट पात्रता – इंग्रजी टायिपग – ३० श.प्र.मि.
वयोमर्यादा – १८ ते २७ वष्रे (इमाव – ३० वष्रे, अजा/अज – ३२ वष्रे) (परित्यक्ता/विधवा महिला – खुला गट ३५ वष्रे, इमाव – ३८ वष्रे, अजा/अज – ४० वष्रे) (विकलांग ओएच (२ पदे), एचएच(१ पद), खुला – ३७ वष्रे, इमाव – ४० वष्रे, अजा/अज – ४२ वष्रे)
वेतन दरमहा – रु. २६,०००/- /
रु. ३०,०००/-  ऑनलाईन अर्ज www.barcrecruit.gov.in या संकेतस्थळावरील  ‘How to apply’ या पर्यायावर क्लिक करून दि. १३ डिसेंबपर्यंत करावेत.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.

Posted by at 1 comment:

वेगळय़ा वाटा : क्रीडा प्रशिक्षकांना संधी

वेगळय़ा वाटा : क्रीडा प्रशिक्षकांना संधी

विविध खेळांमध्ये प्रशिक्षक म्हणूनही उत्तम संधी प्राप्त होऊ लागली आहे.

  

नवी दिल्ली येथे १९८२ मध्ये झालेल्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेनंतर आपल्या देशात खऱ्या अर्थाने क्रीडा क्षेत्राचे महत्त्व वाढले. क्रीडा क्षेत्रातही करिअर करता येते हे हळूहळू लोकांना लक्षात येऊ लागले आहे. विविध खेळांमध्ये प्रशिक्षक म्हणूनही उत्तम संधी प्राप्त होऊ लागली आहे. विशेषत: क्रीडा क्षेत्रात व्यावसायिक स्पर्धाच्या वाढत्या प्रभावामुळे शासनामधील विविध आस्थापनांबरोबरच विविध व्यावसायिक क्लब किंवा संस्थादेखील पूर्णवेळ क्रीडा प्रशिक्षक नियुक्त करीत असतात.

प्रशिक्षकाचे करिअर
क्रीडा प्रशिक्षक म्हणून दोन स्वरूपाचे करिअर करता येते. एक म्हणजे विविध खेळांमधील पूर्णवेळ प्रशिक्षक म्हणून नोकरी करता येते. अलीकडे फुटबॉल, क्रिकेट, हॉकी, बॅडमिंटन, टेनिस, कुस्ती आदी खेळांमधील व्यावसायिक लीग व वाढत्या स्पर्धामुळे या खेळांकरिता विविध संघटना किंवा क्लबतर्फे पूर्णवेळ प्रशिक्षक नियुक्त करीत असतात. अर्थात त्यासाठी संबंधित खेळांच्या आंतरराष्ट्रीय व राष्ट्रीय संघटनांतर्फे प्रशिक्षकांकरिता अधिकृत प्रशिक्षण अभ्यासक्रम आयोजित केले जातात. विविध श्रेणींमध्ये हे अभ्यासक्रम घेतले जातात. तुमची श्रेणी जेवढी जास्त असते त्यानुसार व्यावसायिक प्रशिक्षक म्हणून तुमची किंमत वाढत जाते. टेनिस, फुटबॉल, हॉकी, क्रिकेट आदी खेळांमध्ये अनेक देशांमध्ये काही वैयक्तिक प्रशिक्षकांच्या मार्गदर्शनाखाली असे अभ्यासक्रम घेतले जातात व त्यामध्ये अनेक देशांचे प्रशिक्षक भाग घेत असतात.  व्यावसायिक प्रशिक्षकांबरोबरच शासन नियुक्त क्रीडा प्रशिक्षक म्हणूनही काम करता येते. भारतीय क्रीडा प्राधिकरण, विविध शासकीय क्रीडा संस्था, शैक्षणिक संस्था, विद्यापीठ आदी ठिकाणी पूर्णवेळ क्रीडा प्रशिक्षक म्हणून नोकरी मिळते. शासनाने ठरविल्यानुसार त्याला सर्व सुविधा व सवलती मिळत असतात. अलीकडे काही खेळांकरिता राज्य व राष्ट्रीय स्तरावरही पूर्णवेळ क्रीडा प्रशिक्षकांची नियुक्ती केली जात असते. हे प्रशिक्षक कोणत्या शाळा किंवा महाविद्यालयाशी संलग्न नसतात, मात्र शासनाच्या विविध क्रीडा योजनांखाली प्रशिक्षण देण्याची जबाबदारी या प्रशिक्षकाकडे असते.
Posted by at No comments:

Wednesday, December 7, 2016

करिअरमंत्र

करिअरमंत्र

भारतातही बीअर /वाइन निर्मिती उद्योगात अनेक कंपन्या यशस्वीरीत्या कार्यरत आहेत.

*   माझ्या मुलीने डी.वाय.पाटील विद्यापीठातून बायोटेक्नॉलॉजीमध्ये एम.टेक केल्यावर इंग्लंडमधून  ब्रुइंग अँड डिस्टिलिंगमध्ये मास्टर्स अभ्यासक्रम केला आहे. या विषयात करिअरच्या संधी कोणत्या आहेत?
– विनायक बाहुतुले
आपल्या मुलीने वेगळ्या अशा अभ्यासक्रमाची निवड केली आहे. बीअर निर्मिती व प्रक्रिया उद्योगांना अशा विषयातील तज्ज्ञांची सतत गरज भासते. इंग्लड, ऑस्ट्रेलिया व इतर देशांमधील मोठय़ा ब्रिवरीजमध्ये संधी मिळू शकते. भारतातही बीअर /वाइन निर्मिती उद्योगात अनेक कंपन्या यशस्वीरीत्या कार्यरत आहेत. यासाठी व्यक्तिगतरीत्या प्रयत्न करावे लागतील. इंग्लंडस्थित इन्स्टिटय़ूट ऑफ ब्रुइंग  अँड डिस्टिलिंग या संस्थेचे या व्यवसायात कार्यरत असणारे ५००० सदस्य १००हून अधिक देशांमध्ये आहेत. या व्यवसायाशी संबंधित सदस्य संख्या असलेली ही जगातील सर्वात मोठी संस्था समजली जाते. या संस्थेशीही संपर्क साधता येईल. संकेतस्थळ-www.ibd.org.uk
*   मला यूपीएससी द्यायची आहे. मी अभियांत्रिकीच्या दुसऱ्या वर्षांत शिकत आहे. यूपीएससीसाठी फक्त तीन वर्षे संपवून परीक्षा दिली तर चालते का? मला अभियांत्रिकीचे शेवटचे वर्ष करायचे नाही. पदवी आवश्यक आहे का?
– सुमित पोळस
यूपीएससी म्हणजेच संघ लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षेला पात्र ठरण्यासाठी किमान अर्हता ही कोणत्याही विषयातील पदवी आहे. त्यामुळे तुला अभियांत्रिकीची पदवी घ्यावी लागेल. अभियांत्रिकीची तीन वर्षे संपवून ही परीक्षा देता येणार नाही. अभियांत्रिकी सोडायची असल्यास आता या टप्प्यावर यूपीएससी परीक्षेसाठी पात्र होण्यासाठी मुक्त विद्यापीठातून पदवी घेणे श्रेयस्कर ठरेल.
*    मी द्वितीय श्रेणीत बी.कॉम. उत्तीर्ण झालो आहे. मला पाच वर्षांचा कार्यानुभव आहे. गेल्या एक वर्षांपासून मी एमआयएस एक्झिक्युटिव्ह म्हणून कार्यरत आहे. एका चाचणी-परीक्षणामध्ये मला सामाजिक शास्त्रे, शैक्षणिक क्षेत्र, विधी आणि कृषी या क्रमाने करिअरमध्ये रस असल्याचे दिसून आले आहे. मला माणसांमध्ये मिसळायला अजिबात आवडत नाही. सध्या माझे वय २९ आहे. मी एमआयएसमध्ये कार्यरत राहिलो किंवा डाटासंबंधित विषयात करिअर करायचे ठरवल्यास काय संधी राहील ?
– सुबोध कसाळे
सध्या तुम्ही ज्या व्यवसायात कार्यरत आहात, त्यामध्ये तुम्ही दिलेल्या माहितीनुसार पाच वर्षांचा अनुभव आहे. या अनुभवाच्या बळावर आणि तुम्हाला या क्षेत्राची आवड निर्माण झाली असल्यास तुम्ही याच क्षेत्रात राहायला हरकत नाही. कारण या क्षेत्रातील तुमचा अनुभव व मिळवलेल्या ज्ञानाचा उपयोग करण्याची तुमची क्षमता लक्षात घेऊन तुम्हाला सध्या कार्यरत असलेल्या कंपनीमध्ये वा इतर कंपन्यांमध्ये वरिष्ठ पदे मिळू शकतात. दरम्यान तुम्ही एक्झिक्युटिव्ह एमबीए वा पार्टटाइम एमबीए करून पुढील चांगल्या संधीसाठी स्वत:ला सक्षम करू शकता. माहिती विश्लेषण (डेटा अ‍ॅनालिसिस) हे अतिशय झपाटय़ाने वाढणारे क्षेत्र आहे. दर्जेदार डेटा अ‍ॅनालिस्टची गरज सर्व मोठय़ा उद्योगांना भासू लागली आहे. या विषयाशी संबंधित अभ्यासक्रम करून तुम्ही या क्षेत्रालाही करिअरचा उत्तम पर्याय म्हणून स्वीकारू शकता.
ताज्या बातम्यांसाठी लोकसत्ताचे मोबाईल अॅप डाऊनलोड करा.
Posted by at No comments:

वेगळय़ा वाटा : गरज क्रीडा आहारतज्ज्ञांची

वेगळय़ा वाटा : गरज क्रीडा आहारतज्ज्ञांची

खेळाडूंनी कधी, काय, कसे, केव्हा खायला हवे हे क्रीडा आहारतज्ज्ञ ठरवत असतात.

प्रत्येक व्यक्तीसाठी आहार हा फार महत्त्वाचा असतो. एखादी व्यक्ती नेमके काय काम करते, तिची किती ऊर्जा खर्च होते, यावर त्या व्यक्तीचा आहार ठरत असतो. खेळाडूंना तंदुरुस्त राहण्यासाठी आहाराचीही गरज असते. प्रत्येक खेळाचा कार्यकाळ वेगळा असतो. कुस्तीचा सामना पाच मिनिटांमध्येही संपतो, तर कसोटी क्रिकेट सामन्यामध्ये पाच दिवसांमध्ये प्रत्येकी आठ तासांचा खेळ होतो. त्यामुळे खेळानुसार खेळाडूंचा आहारही बदलत असतो. खेळाडूंनी कधी, काय, कसे, केव्हा खायला हवे हे क्रीडा आहारतज्ज्ञ ठरवत असतात. खेळाडू कोणत्या वेळी काय क्रिया करतात किंवा त्यांना एखाद्या क्रियेसाठी किती ऊर्जा लागते, यानुसार क्रीडा आहारतज्ज्ञ खेळाडूंना आहाराबाबत मार्गदर्शन करत असतात.क्रीडा क्षेत्रात कारकीर्द घडवण्यासाठी उत्सुक असणाऱ्यांना हा एक पर्याय उपलब्ध आहे, कारण जवळपास साऱ्या संघांना क्रीडा आहारतज्ज्ञांची गरज असते. त्याचबरोबर काही मोठे खेळाडू वैयक्तिक क्रीडा आहारतज्ज्ञांचीही नेमणूक करतात. त्यामुळे या क्षेत्रात भविष्यात चांगली कारकीर्द घडवता येऊ शकते.
*   क्रीडा आहारतज्ज्ञाची गरज कशाला?
खेळाडूसाठी खेळ आणि त्यामधील यश फार महत्त्वाचे असते. त्यासाठी खेळापूर्वी ऊर्जा मिळण्यासाठी कोणता आहार करायला हवा, खेळताना मध्यंतरामध्ये कोणते पदार्थ खायला हवेत किंवा खेळ सुरू असताना जेव्हा ऊर्जेची अधिक गरज असते तेव्हा काय खायला आणि प्यायला हवे, हे आहारतज्ज्ञ सांगतात. आहारतज्ज्ञ सोबत असला तर खेळाडू निश्चिंत राहू शकतो, कारण जर चुकीचा आहार केला तर त्याचा परिणाम खेळावर होऊ शकतो. काही वेळा प्रतिस्पर्धी खेळाडूंकडून आहारामधून काही उत्तेजक देण्याचीही शक्यता असते. अशावेळी आहारतज्ज्ञ मदतीला धावून येतात. ते आपला आहार कसा असावा आणि नेमका कधी काय आहार करायला हवा, याबाबतचे मार्गदर्शन खेळाडूला करत असतात.
*   आहारतज्ज्ञ होण्यासाठी..
ज्या व्यक्तीला खेळ आणि आहार या दोन्ही गोष्टींमधील सखोल ज्ञान आहे, त्या व्यक्ती यामध्ये कारकीर्द घडवू शकतात; पण जर या व्यक्ती व्यावसायिक म्हणून काम करायचे असेल तर त्यांना पदवी मिळवणे अनिवार्यच असेल. साधारणत: क्रीडा संस्था किंवा व्यायामशाळांपासून या कारकीर्दीला सुरुवात झाली, असे आपण म्हणू शकतो. यामध्ये कारकीर्द घडवण्यासाठी आहारविषयक पदवी मिळवावी लागते, त्यानंतर ‘स्पोर्ट्स न्यूट्रिशन’मधील प्रशिक्षण घेणे आवश्यक आहे.
*   शिक्षणसंस्था
* ना. दा. ठाकरसी महिला विद्यापीठ, मुंबई. (www.sndt.ac.in)
* निर्मला निकेतन कॉलेज ऑफ होम सायन्स, मुंबई (http://nirmalaniketan.com)
*  व्ही.एल.सी.सी. इन्स्टिटय़ूट, शाखा : नवी दिल्ली, पश्चिम बंगाल, पंजाब, सूरत. (http://www.vlccinstitute.com/courses/certificate-course-in-sports-fitness-nutrition/)
*  तामिळनाडू फिजिकल एज्युकेशन अँड स्पोर्ट्स विद्यापीठ (http://www.tnpesu.org)
* इंडियन बोर्ड ऑफ अल्टरनेटिव्ह मेडिसिन (http://altmedworld.net/)
* संधी कुठे मिळतील?
आहारतज्ज्ञाची पदवी मिळवली असेल तर कोणत्याही संघासाठी काम करण्याची संधी मिळू शकते. त्याचबरोबर काही मोठय़ा खेळाडूंकडे वैयक्तिक आहारतज्ज्ञ म्हणून काम मिळू शकते. मोठय़ा व्यायामशाळांमध्ये आहारतज्ज्ञांना चांगली मागणी आहे. त्याचबरोबर क्रीडा संस्थांमध्येही वाव मिळू शकतो.
Posted by at No comments:
Subscribe to: Posts (Atom)